Posts

Showing posts from July, 2026

रायगढ दुर्ग( छत्रपति शिवाजी महाराज की राजधानी)

Image
भारत के महाराष्ट्र राज्य के रायगढ़ जिले में महाड के पास सह्याद्रि पर्वत श्रृंखला में स्थित एक ऐतिहासिक और बेहद मजबूत पहाड़ी दुर्ग है। यह केवल एक संरचना नहीं है, बल्कि मराठा साम्राज्य के शौर्य, स्वाभिमान और गौरव का सबसे बड़ा प्रतीक है। रायगढ़ किले की मुख्य जानकारी  मराठा   साम्राज्य   की   राजधानी :  छत्रपति शिवाजी महाराज ने 1674 में रायगढ़ को अपने बढ़ते साम्राज्य की आधिकारिक राजधानी बनाया था।  भौगोलिक   स्थिति :  यह किला समुद्र तल से लगभग 820 मीटर (2,700 फीट) की ऊंचाई पर स्थित है। चारों ओर गहरी खाइयों और खड़ी चट्टानों से घिरे होने के कारण इस पर कब्जा करना दुश्मनों के लिए लगभग असंभव था।  स्थापत्य   कला  (Architecture):  शिवाजी महाराज के प्रमुख वास्तुकार हीरोजी   इंदुलकर ने इस किले का निर्माण और विस्तार करवाया था। मुख्य किले तक पहुँचने के लिए लगभग 1,400-1,450 सीढ़ियाँ चढ़नी पड़ती हैं (हालांकि अब यहाँ रोपवे की सुविधा भी है)। ऐतिहासिक और रणनीतिक महत्व 1. छत्रपति शिवाजी महाराज का राज्याभिषेक 6 जून 1674 को इसी किले पर छत्रपति शि...

સ્વ. મહેશભાઇ પતંગેને શાબ્દીક શ્રદ્ધાસુમન

Image
 આદરણીય મહેશભાઈ પતંગે: એક મૌન તપસ્વી અને કર્મયોગીને ભાવાંજલિ ચિંતનભાઈ ઉપાધ્યાયનો ફોન આવ્યો કે, "મહેશભાઈ પતંગે આપણી વચ્ચેથી વિદાય લીધી છે." આ સાંભળીને ક્ષણભર તો માનવામાં જ ન આવ્યું; કારણ કે હજી ત્રણ દિવસ પહેલાં જ એક કૌટુંબિક વિષય પર તેમની સાથે વિગતવાર વાત થઈ હતી. પરંતુ કુદરતની ગતિ ખરેખર અકળ હોય છે. કદાચ વિધાતાની પણ એવી કોઈ યોજના હશે કે અહીંનું પ્રયોજન પૂરું થતાં જ, સમાજ માટે અનિવાર્ય એવી દિવ્ય વિભૂતિઓને અન્ય દિવ્ય કાર્યો માટે પોતાની પાસે બોલાવી લે છે. મહેશભાઈ પતંગેની જીવન-ઝરમર તરફ દ્રષ્ટિપાત કરીએ ત્યારે પ્રતીતિ થાય કે, પરમ પૂજનીય ડૉ. હેડગેવારજીએ સ્થાપેલા રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘમાં એક સામાન્ય દેખાતી વ્યક્તિ પણ કેવાં અસામાન્ય કાર્યો કરી શકે છે! પુણ્યભૂમિ પુણેથી જ જેમણે સંઘકાર્યના શ્રીગણેશ કર્યા હતા, તે જ ધરતી પરથી તેમણે અંતિમ વિદાય લીધી, એ પણ કુદરતનો કોઈ અદ્ભુત સંકેત જ હશે. પુણે નગરી એટલે સાંસ્કૃતિક, ઐતિહાસિક અને સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામની પાવન ભૂમિ—લોકમાન્ય તિલકથી લઈને વીર સાવરકર સુધીના ક્રાંતિવીરોની કર્મભૂમિ. નાગપુર પછી મહારાષ્ટ્રમાં સંઘકાર્યનું જે મુખ્ય કેન્દ્ર બન્યું, તે પુણેની ધ...

રાષ્ટ્રોદયમાં મેડીકલ ક્ષેત્રનું યોગદાન ( વિચાર ભારતી વિશેષાંક)

Image
વર્તમાન સમયમાં ભારત ૨૧ મી સદીનું ફક્ત લીડર નહીં પરંતુ વિશ્વગુરુ બની રહ્યુ છે ત્યારે સર્વ પ્રગતિમાં ભારતનું વર્તમાન  મેડિકલ ક્ષેત્ર એક પાયાનો પથ્થર છે, જે માત્ર ફક્ત સારવારને જ મહત્વ ન  આપતા   સેવાના ક્ષેત્રમાં પ્રથમ અગ્રણી થી છે.સાથે સાથે એક વૈશ્વિક પાવરહાઉસ તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. તેનું યોગદાન બહુપક્ષીય છે, જે એક વિશાળ આર્થિક એન્જિન, રાજદ્વારી સાધન (સોફ્ટ પાવર) અને તકનીકી નવીનતા માટે ઉત્પ્રેરક તરીકે કાર્ય કરે છે.આજે વિશ્વના આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં ભારતની બોલબાલા એની વિકસિત દેશો ની સાથે અગ્રતમ હરોળમાં છે.        2026 સુધીમાં, મેડિકલ ક્ષેત્ર ભારતની પ્રગતિને કેવી રીતે વેગ આપી રહ્યું છે તે જોઈએ તો આ મુદ્દા ધ્યાનમાં આવે છે. 1. " વિશ્વની ફાર્મસી" (આર્થિક એન્જિન) વિશ્વના દવા ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં ભારતનો ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ તેની વૈશ્વિક પ્રતિષ્ઠાનું મુખ્ય ચાલક બળ છે. તે વૈશ્વિક સ્તરે જેનરિક દવાઓનો સૌથી મોટો પ્રદાતા છે, જે જથ્થાની દ્રષ્ટિએ વૈશ્વિક પુરવઠામાં 20% હિસ્સો ધરાવે છે.અનેક દેશોમાટે ભારતનું ઉત્પાદન મહત્વનું છે. અલબત ચીનની સાથે સરખામણી કરતા ભારતની વિશ્વસનીયતા વધ...