વિદ્યાભારતી પૂર્વ છાત્ર પૂર્વ આચાર્ય સંમેલન: પ્રેરણપીઠ , કર્ણાવતી દિ ૪.૧.૨૬

      વિદ્યાભારતી શિક્ષા સંસ્થાન એ માત્ર શિક્ષણનું કેન્દ્ર નથી, પરંતુ સંસ્કારોનું સિંચન કરનારી એક પાઠશાળા છે. જ્યારે કોઈ પૂર્વ વિદ્યાર્થી કે આચાર્ય ફરી એક મંચ પર મળે, ત્યારે તે ક્ષણ ખૂબ જ પ્રેરણાદાયી હોય છે.

પૂર્વ છાત્ર માટે પ્રેરણાત્મક મુદ્દા
• રાષ્ટ્ર નિર્માણમાં ભૂમિકા: તમે ગમે તે ક્ષેત્રમાં હોવ (ડોક્ટર, એન્જિનિયર, ખેડૂત કે વેપારી), તમારું કાર્ય રાષ્ટ્રના હિતમાં હોવું જોઈએ. વિદ્યાભારતીનું લક્ષ્ય જ 'રાષ્ટ્ર માટે સમર્પિત નાગરિક' બનાવવાનું છે.
• સંસ્કારની સાતત્યતા: શાળામાં શીખેલા નૈતિક મૂલ્યો, શિસ્ત અને દેશભક્તિને તમારા વ્યક્તિગત જીવનમાં જીવંત રાખો. તમારી સફળતામાં તમારા સંસ્કારો દેખાવા જોઈએ.
• સમાજ સેવા અને ઋણ સ્વીકાર: સમાજ પાસેથી જે મેળવ્યું છે તે પાછું આપવાનો પ્રયાસ કરો. તમારી જૂની શાળાના વિકાસમાં કે ગરીબ વિદ્યાર્થીઓના શિક્ષણમાં મદદરૂપ થવું એ સાચી 'ગુરુદક્ષિણા' છે.
• નેટવર્કિંગ અને એકતા: ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓનું સંગઠન એક શક્તિ છે. એકબીજાના સહકારથી સામાજિક પરિવર્તન લાવી શકાય છે.
પૂર્વ આચાર્ય માટે પ્રેરણાત્મક મુદ્દા
• જીવંત સ્મૃતિ અને માર્ગદર્શન: આચાર્ય ક્યારેય 'નિવૃત્ત' થતા નથી, તેઓ માત્ર 'પ્રવૃત્ત' રહેવાની દિશા બદલે છે. તમારો વર્ષોનો અનુભવ નવી પેઢીના શિક્ષકો માટે દીવાદાંડી સમાન છે.
• વટવૃક્ષના નિર્માતા: આજે જે વિદ્યાર્થીઓ સમાજમાં ઉચ્ચ પદો પર છે, તે તમારા દ્વારા વવાયેલા બીજનું પરિણામ છે. આ સંતોષ જ તમારી સૌથી મોટી મૂડી છે.
• જીવનપર્યંત શિષ્ય: એક આદર્શ આચાર્ય હંમેશા શીખતા રહે છે. બદલાતા સમય સાથે ટેકનોલોજી અને નવા શૈક્ષણિક પ્રવાહોથી વાકેફ રહીને યુવા પેઢીને પ્રેરણા આપતા રહો.
• શાળા સાથે જોડાણ: વહીવટી જવાબદારીઓ પૂર્ણ થઈ હોય તો પણ, શાળાના વાતાવરણમાં પોતાની હાજરી દ્વારા સંસ્કારોનું સિંચન કરતા રહેવું જોઈએ.
સામાન્ય ચિંતન (બંને માટે)
• 'સા વિદ્યા યા વિમુક્તયે': વિદ્યા એ છે જે મુક્તિ અપાવે. આપણે હંમેશા વિચારોની સંકુચિતતાથી મુક્ત રહીએ અને વસુધૈવ કુટુંબકમ્ની ભાવના કેળવીએ.
• પરંપરા અને આધુનિકતાનો સમન્વય: આપણા પાયા ભારતીય સંસ્કૃતિમાં હોય અને દ્રષ્ટિ ભવિષ્ય તરફ હોય તે જરૂરી છે.

એક વિચાર: "શાળાનો ઉંબરો છોડ્યા પછી પણ જે શિસ્ત અને સંસ્કાર સાથે રહે, તે જ સાચો વિદ્યાભારતીનો વિદ્યાર્થી."

સંસ્કાર અને સમર્પણનો સંગમ
આજે વર્ષો પછી ફરી આ સમવિચારી મિત્રો કાર્યકર્તા સાથે મળવું એ મનને હર્ષ અને ગૌરવની લાગણી અનુભવે કરાવે છે. વિદ્યાભારતી એ માત્ર ઈંટો અને પથ્થરોથી બનેલી ઇમારત નથી, પરંતુ તે એક સંસ્કાર ધામ છે જ્યાં આપણા જીવનનું ઘડતર થયું છે.
પૂર્વ આચાર્યશ્રીઓ માટે:
આદરણીય આચાર્યશ્રી, આપના માટે તો એટલું જ કહી શકાય કે તમે ક્યારેય નિવૃત્ત થતા નથી. જે રીતે દીવો પોતે બળીને બીજાને પ્રકાશ આપે છે, તેવી જ રીતે તમે તમારા જીવનના અમૂલ્ય વર્ષો અમને ઘડવામાં આપ્યા છે. આજે અમે જે કંઈ પણ છીએ, તે તમારી કડક શિસ્ત અને માતૃવત પ્રેમનું પરિણામ છે. તમારો અનુભવ એ અમારો અમૂલ્ય વારસો છે.
પૂર્વ છાત્ર મિત્રો માટે:
મિત્રો, આપણે જ્યારે આ શાળામાંથી બહાર નીકળ્યા હતા ત્યારે આપણી પાસે માત્ર એક ડિગ્રી નહોતી, પણ સાથે 'રાષ્ટ્ર પ્રથમ'ના સંસ્કાર હતા. આજે આપણે ગમે તેટલા ઊંચા હોદ્દા પર હોઈએ, પણ આપણી ઓળખ એક 'સ્વયંસેવક' તરીકેની હોવી જોઈએ. સફળતા એટલે માત્ર પૈસા કમાવવા નહીં, પણ આપણે સમાજ અને રાષ્ટ્ર માટે કેટલા ઉપયોગી થયા તે છે.
આપણું કર્તવ્ય:
વિદ્યાભારતીએ આપણને શીખવ્યું છે કે "સા વિદ્યા યા વિમુક્તયે". ચાલો, આપણે સંકલ્પ કરીએ કે:
૧. આપણી શાળા અને સંસ્થા સાથે હંમેશા જોડાયેલા રહીશું.
૨. નવી પેઢીને ભારતીય સંસ્કૃતિના મૂલ્યોથી પરિચિત કરાવીશું.
૩. આપણી આવડત અને શક્તિનો થોડો અંશ સમાજ સેવા માટે ફાળવીશું.
અંતમાં એટલું જ કહીશ કે, આપણે ભલે દુનિયાના કોઈ પણ ખૂણે હોઈએ, પણ આપણા હૃદયમાં વિદ્યાભારતીની દેશભક્તિની જ્યોત હંમેશા પ્રજ્વલિત રહે.



વિદ્યાભારતી દ્વારા સંચાલિત શાળાઓ (જેમ કે સરસ્વતી શિશુ મંદિર અને વિદ્યા મંદિર) એ દેશને અનેક રત્નો આપ્યા છે. આ સંસ્થાનું મૂળ લક્ષ્ય જ એવા નાગરિકો તૈયાર કરવાનું છે જેઓ આધુનિક શિક્ષણની સાથે ભારતીય સંસ્કારોમાં ગૂંથાયેલા હોય.
અહીં કેટલાક એવા મહાનુભાવોની યાદી છે જેમણે વિદ્યાભારતીની શાળાઓમાં અભ્યાસ કર્યો છે અને આજે દેશના મહત્વના સ્થાનો પર રહીને રાષ્ટ્રની સેવા કરી રહ્યા છે:
રાજનીતિ અને વહીવટ ક્ષેત્રે
• શ્રી નરેન્દ્ર મોદી (ભારતના વડાપ્રધાન):
વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીએ તેમના બાળપણનો પ્રારંભિક અભ્યાસ વડનગરની પ્રાથમિક શાળામાં કર્યો હતો, પરંતુ તેઓ વિદ્યાભારતીની વિચારધારા અનેક પ્રસંગોએ વિદ્યાભારતીના કાર્યને બિરદાવ્યું છે.
• શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ:
મધ્યપ્રદેશના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને વર્તમાન કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શ્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણ વિદ્યાભારતીના ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી છે. તેઓ ઘણીવાર જાહેર મંચ પરથી સ્વીકારે છે કે તેમના જીવનમાં શિસ્ત અને દેશભક્તિના પાઠ વિદ્યાભારતીની શાળામાંથી મળ્યા છે.
• ડૉ. રમણ સિંહ:
છત્તીસગઢના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી પણ વિદ્યાભારતીની શૈક્ષણિક પદ્ધતિ સાથે સંકળાયેલા રહ્યા છે.
રમત ગમત ક્ષેત્રે
     રાજવર્ધન સિંહ રાઠોડ
ઓલિમ્પિક મેડલિસ્ટ શૂટિંગ માં , રિટાયર્ડ આર્મી કોલોનલ અને પૂર્વ રાજસ્થાન મંત્રી  તેમજ સાંસદ સભ્ય રહેલા રાજવર્ધન સિંહ રાઠોડે વિદ્યાભારતી સંચાલિત શાળામાં શિક્ષણ મેળવ્યું છે. તેમનામાં રહેલી ખેલદિલી અને શિસ્ત પાછળ આ સંસ્કારોનો મોટો હાથ છે.
• સુરેશ રૈના: ડાબોડી અને મિડલ ઓર્ડર બેટ્સમેન
ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના જાણીતા સુરેશ રૈનાએ ગાઝિયાબાદની મહામના માલવીય વિદ્યા મંદિર (વિદ્યાભારતી શાળા) માં અભ્યાસ કર્યો છે.
• નિશાદ કુમાર  અને તરુણ ધિલ્લોન જેઓ પેરલોમ્પિક માં એથ્લેટ રહેલા તથા શૈલી સિંઘ લોંગ જંપ ખેલાડી વિદ્યાભારતી ના વિદ્યાર્થી હતા.
વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી (ISRO અને અન્ય)
વિદ્યાભારતીના હજારો વિદ્યાર્થીઓ આજે ISRO (ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા) અને DRDO માં વૈજ્ઞાનિક તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે.
આયુષ્કુમાર ભાભા એટોમિક અને શૌર્યરામ ઈસરોમાં વૈજ્ઞાનિક વિદ્યાભારતી ની સ્કૂલ માં ભણેલ.
• સંદીપ કુમાર: ચંદ્રયાન-૩ મિશનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવનાર અનેક યુવા વૈજ્ઞાનિકો પૈકીના કેટલાક ઉત્તર પ્રદેશ અને બિહારની વિદ્યાભારતી શાળાઓમાંથી આવે છે.
સંરક્ષણ ક્ષેત્ર (ભારતીય સેના)
• ભારતીય સેનામાં મેજર, કર્નલ અને લેફ્ટનન્ટ જેવા ઉચ્ચ પદો પર વિદ્યાભારતીના સેંકડો ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓ તૈનાત છે. ખાસ કરીને હરિયાણા, રાજસ્થાન અને ઉત્તર પ્રદેશના વિદ્યા મંદિરોમાંથી આવતા વિદ્યાર્થીઓ મોટી સંખ્યામાં સંરક્ષણ દળોમાં જોડાય છે.વિશેષ નામો માં લેફ્ટ જનરલ ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી, ડેપ્યુટી ચીફ આર્મી, વિંગ કમાન્ડર આદર્શ ગુપ્તા, CRPF માં પવનકુમાર
વિદ્યાભારતીના વિદ્યાર્થીઓની વિશેષતા:
વિદ્યાભારતીના વિદ્યાર્થીઓ માત્ર નામના કે પદ માટે જ નહીં, પણ નીચેની બાબતો માટે ઓળખાય છે:
• ભાષા પ્રભુત્વ: માતૃભાષા અને સંસ્કૃત પ્રત્યે આદર.
• યોગ અને પ્રાણાયામ: શારીરિક અને માનસિક સ્વસ્થતા.
• પંચપદી શિક્ષણ: અદિતિ, બોધ, અભ્યાસ, પ્રયોગ અને પ્રસાર - આ પદ્ધતિ તેમને અન્ય કરતા અલગ પાડે છે.

ગુજરાતમાં વિદ્યાભારતી (ગુજરાત પ્રદેશ) દ્વારા સંચાલિત શાળાઓએ અનેક તેજસ્વી પ્રતિભાઓ આપી છે જેઓ આજે સાહિત્ય, વહીવટી સેવા (IAS/IPS), કલા અને ઉદ્યોગ જગતમાં ગુજરાતનું નામ રોશન કરી રહ્યા છે.
ગુજરાતની વિદ્યાભારતી શાળાઓના કેટલાક ગૌરવશાળી નામ નીચે મુજબ છે:
૧. વહીવટી સેવા અને સુરક્ષા (IAS, IPS & GPSC)
વિદ્યાભારતીના અનેક વિદ્યાર્થીઓ આજે કલેક્ટર, ડીવાયએસપી (DySP) અને મામલતદાર તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે.
• શ્રી હર્ષદ પટેલ (IAS): તેઓ વિદ્યાભારતીની વિચારધારા સાથે જોડાયેલા રહ્યા છે અને ગુજરાત સરકારમાં મહત્વના હોદ્દાઓ પર સેવા આપી ચૂક્યા છે (હાલમાં તેઓ વાઇસ ચાન્સેલર તરીકે પણ જવાબદારી નિભાવી ચૂક્યા છે).
• અસંખ્ય GPSC અધિકારીઓ: દર વર્ષે ગુજરાત જાહેર સેવા આયોગ (GPSC) માં પાસ થતા વિદ્યાર્થીઓમાં 'સરસ્વતી શિશુ મંદિર' ના વિદ્યાર્થીઓનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર હોય છે, કારણ કે ત્યાં પાયામાંથી જ સામાન્ય જ્ઞાન અને શિસ્તના પાઠ ભણાવવામાં આવે છે.
૨. સાહિત્ય અને કલા ક્ષેત્રે
• શ્રી સાંઈરામ દવે: ગુજરાતના સુપ્રસિદ્ધ લોકસાહિત્યકાર, હાસ્ય કલાકાર અને લેખક સાંઈરામ દવે પોતે વિદ્યાભારતીની શાળામાં શિક્ષક અને આચાર્ય તરીકે સેવા આપી ચૂક્યા છે અને આ સંસ્થાના મૂલ્યોના પ્રખર પ્રચારક છે. તેઓ પોતાના પ્રવચનોમાં અવારનવાર વિદ્યાભારતીના સંસ્કારોનો ઉલ્લેખ કરે છે.
• કવિઓ અને લેખકો: અનેક યુવા કવિઓ જે ગુજરાતી ભાષાની સેવા કરી રહ્યા છે, તેઓ રાજકોટ, જામનગર અને અમદાવાદના શિશુ મંદિરોમાંથી ઘડાઈને બહાર આવ્યા છે.
૩. ઉદ્યોગ અને વ્યાપાર
• રાજકોટ અને મોરબીના ઉદ્યોગપતિઓ: સૌરાષ્ટ્રમાં, ખાસ કરીને રાજકોટ અને મોરબી જિલ્લાની અનેક સરસ્વતી શિશુ મંદિરોએ એવા ઉદ્યોગ સાહસિકો આપ્યા છે જેઓ આજે સિરામિક અને એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્રે વિશ્વભરમાં ડંકો વગાડી રહ્યા છે. આ ઉદ્યોગપતિઓ પોતાની સફળતાનો શ્રેય શાળામાં શીખવવામાં આવેલી 'સ્વદેશી' અને 'પરિશ્રમ'ની ભાવનાને આપે છે.
૪. શિક્ષણ અને સમાજ સેવા
• ગુજરાતની વિવિધ યુનિવર્સિટીઓના કુલપતિઓ (VC) અને શિક્ષણવિદો પણ વિદ્યાભારતીના માર્ગદર્શન હેઠળ તૈયાર થયા છે, જેઓ આજે ગુજરાતના શિક્ષણ જગતને નવી દિશા આપી રહ્યા છે.
વિદ્યાભારતી ગુજરાતની વિશેષ સિદ્ધિઓ:
ગુજરાતમાં વિદ્યાભારતીની શાળાઓ ખાસ કરીને નીચેના ક્ષેત્રોમાં અગ્રેસર રહે છે:
• બોર્ડ પરીક્ષાના પરિણામો: ધોરણ ૧૦ અને ૧૨ ના પરિણામોમાં ટોપ-૧૦ માં 'સરસ્વતી શિશુ મંદિર' ના વિદ્યાર્થીઓ અચૂક હોય છે.
• ખેલ મહાકુંભ: ગુજરાત સરકાર દ્વારા યોજાતા ખેલ મહાકુંભમાં વિદ્યાભારતીના વિદ્યાર્થીઓ યોગ અને ભારતીય રમતો (ખો-ખો, કબડ્ડી) માં રાજ્ય સ્તરે ગોલ્ડ મેડલ જીતતા આવ્યા છે.
-____________
• ભૂતપૂર્વક છાત્રો એ વિદ્યાભારતીની ફિક્સ ડિપોઝિટ છે
• જેનું નિયમિત વ્યાજના સ્વરૂપમાં ફાયદો વિદ્યા ભારતી ને મળતો રહેવો જોઈએ
• હું ફલાણા ફલાણા  શાળાનો હું ,ફલાણી કોલેજનો ,હું ફલાણી યુનિવર્સિટી નો વિદ્યાર્થીઓ હતો ,મારા ગુરુજી તરીકે આ હતા .હું એનો વિદ્યાર્થીઓ હતો. આ કહેવામાં જે ગર્વ નિર્માણ થાય છે એ એક અનોખું હોય છે .આજે પણ લોકો કહે છે Oxford યુનિવર્સિટીમાં ભણ્યો હતો .હું સાંદિપની વિદ્યાલયમાં હતો આમ વિદ્યાભારતીના છાત્ર હોવું એક ગૌરવની વાત છે
• વિદ્યાર્થી જે તે સંસ્થા અને જે તે ગુરુના શિષ્ય તરીકે ઓળખાય એ આપણે ત્યાં પરંપરા રહે છે એવી રીતે અર્જુન કોણ ? ગુરુ દ્રોણનો શિષ્ય ,કર્ણ કોણ?  પરશુરામનો શિષ્ય.  રામ કોણ? વિશ્વામિત્રના શિષ્ય
• વિદ્યા ભારતીની મુડી પૂર્વ છાત્રો અને પૂર્વ આચાર્ય છે તેમની પાસે કંઈ કેટલીક અપેક્ષાઓ છે _તમે જ્યાં હો ત્યાં રાષ્ટ્રપ્રથમનો ભાવ રહે _તમે જ્યાં હો ત્યાં હિન્દુત્વનું પ્રગટીકરણ રહે _તમારા જીવનમાં પંચ પરિવર્તનના પ્રયત્નોની દિશા દેખાય _જ્યાં હું ત્યાં સંઘ વિચારના કોઈને કોઈ સંસ્થાનો સાથે જોડાવાનું રહે_ તમારા જીવનમાં ઋણ ચુકવવાનો ભાવ આવે માતૃ પિતૃ ઋણ આચાર્ય ઋણ અને _સમયના કેટલાક ઉદાહરણો એક થી 12 માં સુધી ,સમય દાન આપવા માટે ની વાત રાહ ન જોવી ,સમુદ્ર સ્નાનની વાત, કર્ણનું ઉદાહરણ
• NDTV Pepsi cola ના સીઈઓ ઇન્દ્રા નૂયીના ચાર સંદેશ (૧)આપણે આપણું મૂળ ન.ભૂલીએ (૨)હંમેશા વિદ્યાર્થી રહીએ (૩)જે કામ નક્કી કરીએ તેમાં પૂર્ણપણે ઇન્વોલ્વ થઈએ અને (૪)આજે આપણે જે પદ પર છીએ એના માટે અનેક લોકોની સહાયતા આપણને મળી છે
• વિચારોનું સ્વાભાવિક પ્રેક્ટીકરણ બને
• વતન પ્રેમ જળવાઈ રહે
• આર્થિક સહયોગ કરી
• વિદ્યાલયની વ્યવસ્થામાં જળવાઈએ
• એલ્યુમિનિ એસોસિયનના ઉદાહરણો બીજે મેડિકલ કોલેજની લાઇબ્રેરી પૂર્વ છાત્રો દ્વાર અદ્યતન બનાવી.
• આચાર્ય ધર્મ નરેન્દ્ર મોદીને યાદ કરીએ
• પોતાની પ્રતિકૃતિ ઉત્પન્ન કરીએ
• કુમારિલ ભટ્ટ વચન યાદ કરીએ
• પંચ પરિવર્તન ન સંઘ શતાબ્દી વિષયો.માં સક્રિય બનીએ.
• માતૃ પિતૃ ઋણ, આચાર્ય ઋણ, સમાજ ઋણ ચૂકવવા પ્રયત્ન કરીએ.
• ઉદાહરણ મનેલી ના પૂર્વ છાત્ર કેન્દ્રીય વિદ્યાલય ની નોકરી સીમાવર્તી બારામુલ્લા સ્વીકારી.
• વિદ્યાભારતી લક્ષ્ય રાષ્ટ્રીયતા નો વિચાર અને હિન્દુત્વ નિષ્ઠ જીવન ઉદાહરણો બનીએ
• પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ અને મહાન વૈજ્ઞાનિક ડો એપીજે અબ્દુલ કલામે પત્રકાર પરિષદમાં રાષ્ટ્ર ની બધી સમસ્યાઓ માટે આપેલ ઉતાર યાદ રાખીએ" spiritualise religion and nationalise the man that is solution for all problems. આ વિષય વિદ્યાભારતી ના લક્ષ્ય ના સંદર્ભ મે જીવન માં ઉતારીએ ,. અસ્તુ...