ભચાઉના વતની પૂર્વ કચ્છ જિલ્લા સંઘચાલકજીના પ્રતિમા અનાવરણ પ્રસંગે
ચમનભાઇ કંસારા એ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના ખૂબ જ સમર્પિત અને આદરણીય કાર્યકર્તા હતા. તેમના વિશેની કેટલીક મહત્વની બાબતો નીચે મુજબ છે:
• નિષ્ઠાવાન સંઘચાલક: તેઓ લાંબા સમય સુધી ભચાઉ તાલુકા અને જિલ્લા કક્ષાએ સંઘચાલક તરીકેની જવાબદારી નિભાવી ચૂક્યા હતા. સંઘના પાયાના કાર્યકરોમાં તેમની ગણના થતી હતી.
• સામાજિક યોગદાન: તેઓ માત્ર એક સંગઠનકર્તા જ નહીં, પણ ભચાઉ પંથકના સામાજિક કાર્યોમાં પણ હંમેશા મોખરે રહેતા. ખાસ કરીને લોકસેવા અને શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિઓમાં તેમનો સહયોગ જાણીતો છે.
૨૦૦૧ ના ભૂકંપ સમયે સેવાકાર્ય
કચ્છના વિનાશક ભૂકંપ પછી ભચાઉમાં જ્યારે ચોમેર તબાહી હતી, ત્યારે એક સંઘચાલક તરીકે તેમણે સેવા ભારતી ના માધ્યમથી રાહત અને પુનઃવસન કાર્યોનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. ભોજન વ્યવસ્થાથી માંડીને રહેઠાણ સુધીની સેવાઓમાં તેઓ સતત કાર્યરત રહ્યા હતા.
• કટોકટી અને સંઘર્ષ: સંઘ પર જ્યારે મુશ્કેલ સમય આવ્યો (જેમ કે કટોકટીનો કાળ), ત્યારે તેમણે મક્કમ રહીને સંગઠનને જીવંત રાખવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી.
૧૯૭૫-૭૭ ની કટોકટી દરમિયાન જ્યારે સંઘ પર પ્રતિબંધ હતો, ત્યારે ભચાઉ વિસ્તારમાં સંગઠનને ભૂગર્ભમાં રહીને જીવંત રાખવામાં તેમનો મોટો ફાળો હતો. સત્યાગ્રહ અને જેલવાસ દરમિયાન પણ તેમણે સ્વયંસેવકોનું મનોબળ ટકાવી રાખ્યું હતું.
• સાદગી અને શિસ્ત: તેમનું જીવન અત્યંત સાદગીપૂર્ણ અને સંઘીય શિસ્તનું ઉત્તમ ઉદાહરણ માનવામાં આવે છે. તેમણે અનેક યુવાનોને રાષ્ટ્રભક્તિના માર્ગે વાળવા માટે માર્ગદર્શન પૂરું પાડ્યું તેમના વિશે કહેવાય છે કે તેઓ હોદ્દા કરતા કાર્યને વધુ મહત્વ આપતા. જિલ્લા સંઘચાલક જેવા મહત્વના પદ પર હોવા છતાં, તેઓ સામાન્ય કાર્યકરની જેમ જ લોકોની વચ્ચે રહીને કામ કરતા.
સામાજિક સમરસતાના પ્રણેતા
તેમણે ભચાઉ પંથકમાં જ્ઞાતિ-જાતિના ભેદભાવ ભૂલીને હિન્દુ સમાજ એકઠો થાય તે માટે 'સમરસતા' ના અનેક કાર્યક્રમો કર્યા હતા. પછાત વિસ્તારોમાં શિક્ષણ અને સંસ્કાર કેન્દ્રો શરૂ કરવામાં તેમનો વિશેષ રસ હતો.
નવી પેઢીનું ઘડતર. ભચાઉમાં સંઘની શાખાઓના માધ્યમથી તેમણે અનેક યુવાનોને રાષ્ટ્રસેવા માટે તૈયાર કર્યા. આજે કચ્છના રાજકીય અને સામાજિક ક્ષેત્રે કાર્યરત ઘણા અગ્રણીઓ તેમને પોતાના માર્ગદર્શક માને છે.
અજાતશત્રુ વ્યક્તિત્વ": વક્તાઓએ જણાવ્યું હતું કે ચમનભાઇ એક એવા નિષ્ઠાવાન કાર્યકર હતા જેમના સંબંધો પક્ષ કે સંગઠનથી ઉપર હતા. વિરોધ પક્ષના લોકો પણ તેમની શિસ્ત અને પ્રમાણિકતાના પ્રશંસક હતા.
• કચ્છના ભીષ્મ પિતામહ: સંઘના વરિષ્ઠ પ્રચારકોએ તેમને કચ્છમાં રાષ્ટ્રવાદી વિચારધારાના "ભીષ્મ પિતામહ" તરીકે ઓળખાવ્યા હતા, જેમણે શૂન્યમાંથી સર્જન કરીને સંગઠન ઉભું કર્યું.
કચ્છના કર્મયોગી": કચ્છના જાહેર જીવનમાં નિઃસ્વાર્થ સેવા બદલ તેમને અનેક સ્થાનિક સંસ્થાઓ દ્વારા 'કર્મયોગી' તરીકે નવાજવામાં આવ્યા હતા.
• સાર્વજનિક અભિવાદન: સંઘના શતાબ્દી વર્ષો અને અન્ય મોટા ઉત્સવો દરમિયાન, તેમની લાંબી અને નિષ્ઠાવાન સેવા બદલ વરિષ્ઠ પદાધિકારીઓ દ્વારા તેમનું જાહેરમાં સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું.
ચમનભાઇની નિષ્ઠા અને કાર્યશૈલીને કારણે રાષ્ટ્રીય કક્ષાના અનેક નેતાઓ સાથે તેમના આત્મીય સંબંધો હતા:
• પ્રચારકો માટે આશ્રયસ્થાન: જ્યારે સંઘના પ્રચારકો કચ્છના પ્રવાસે આવતા, ત્યારે ભચાઉમાં ચમનભાઇનું ઘર તેમનું નિશ્ચિત રોકાણનું સ્થળ રહેતું. અનેક વરિષ્ઠ પ્રચારકો તેમને વડીલતુલ્ય આદર આપતા.
• કેન્દ્રીય નેતૃત્વ સાથે સંપર્ક: સંઘના પૂર્વ સરસંઘચાલકો અને વરિષ્ઠ પદાધિકારીઓ જ્યારે પણ ગુજરાતના પ્રવાસે આવતા, ત્યારે ચમનભાઇ સાથે સંગઠનલક્ષી ચર્ચાઓ અચૂક કરતા. તેમની પાયાની અને સચોટ માહિતી પર નેતૃત્વને પૂરો વિશ્વાસ હતો.
• નરેન્દ્ર મોદી અને અન્ય નેતાઓ: ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકેના કાર્યકાળ દરમિયાન નરેન્દ્રભાઈ મોદી અને અન્ય રાજકીય નેતાઓ જ્યારે પણ ભચાઉની મુલાકાતે આવતા, ત્યારે ચમનભાઇના ખબર-અંતર લેવાનું ચૂકતા નહીં. ૨૦૦૧ના ભૂકંપ બાદના પુનઃવસન કાર્યમાં તેમના સૂચનો ખૂબ મહત્વના ગણાતા.
તેમના શબ્દોમાં 'અનુભવનો નિચોડ' રહેતો:
• "વ્યક્તિ કરતા સંગઠન મોટું": તેઓ હંમેશા કહેતા કે કોઈ પણ વ્યક્તિ પદ પર કાયમી નથી, પણ સંગઠન અમર છે. કાર્યકર્તાએ પદ માટે નહીં, પણ વિચાર માટે કામ કરવું જોઈએ.
• શિસ્ત પર ભાર: તેમના પ્રવચનોમાં 'સમયપાલન' અને 'શિસ્ત' નો ખાસ આગ્રહ જોવા મળતો. તેઓ માનતા કે જે સ્વયંસેવક સમયને માન નથી આપતો, તે સમાજને બદલી શકતો નથી.
• સાદી ભાષામાં ગૂઢ વાતો: તેઓ કચ્છની લોકબોલી અને સરળ ઉદાહરણો આપીને અઘરા વિષયો સમજાવતા, જેથી સામાન્ય કાર્યકર પણ તેને આત્મસાત કરી શકે.
રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના કાર્યકર્તાઓની નિઃસ્વાર્થ સેવા અને સમર્પણ ભાવના વિશે ભારતના અને વિશ્વના અનેક મહાનુભાવોએ હૃદયપૂર્વક પોતાના મંતવ્યો વ્યક્ત કર્યા છે. આ વિધાનો દર્શાવે છે કે સંઘની કાર્યપદ્ધતિ અને તેના કાર્યકરોની શિસ્તની નોંધ માત્ર સંઘના લોકોએ જ નહીં, પણ ટીકાકારો અને વિરોધી વિચારધારા ધરાવતા લોકોએ પણ લીધી છે.
ચમનભાઇ કંસારા જેવા વ્યક્તિત્વો આ વિધાનોનું જીવંત ઉદાહરણ હતા, જેમણે પદની લાલસા વગર આજીવન સમાજસેવાને જ પોતાનો ધર્મ માન્યો હતો.
Comments
Post a Comment